EV Labby Sukmart
08บทที่ 8 จาก 11Chapter 8 of 11

V2L, V2H และ V2GV2L, V2H and V2G

แบตรถไฟฟ้า 60–80 kWh คือพลังงานพอให้บ้านทั่วไปใช้ได้หลายวัน V2L (Vehicle-to-Load) ทำให้รถจ่ายไฟบ้าน 230 V ให้เครื่องใช้ไฟฟ้าได้โดยตรง ส่วน V2H และ V2G ไปไกลกว่านั้น คือจ่ายเข้าระบบไฟของบ้านหรือของการไฟฟ้าA 60–80 kWh EV battery holds enough energy to run a typical home for days. V2L (vehicle-to-load) lets the car supply 230 V household power straight to appliances. V2H and V2G go further, feeding a home's wiring or the utility grid.

V2L ทำงานอย่างไรHow V2L works

แบตรถเก็บไฟตรง (DC) แรงดันหลายร้อยโวลต์ แต่เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านต้องการไฟสลับ (AC) 230 V 50 Hz รถที่มี V2L จะใช้ ออนบอร์ดชาร์จเจอร์แบบสองทิศทาง ซึ่งปกติแปลง AC เป็น DC ตอนชาร์จ ให้ทำงานกลับด้านเป็น อินเวอร์เตอร์ โดยสวิตช์ทรานซิสเตอร์กำลังเปิดปิดหลายหมื่นครั้งต่อวินาทีเพื่อ “ปั้น” คลื่นไซน์ขึ้นมา แล้วส่งออกทางหัวแปลง V2L ที่เสียบช่องชาร์จ หรือเต้ารับในห้องโดยสารThe car's battery stores DC at several hundred volts, but household appliances want 230 V, 50 Hz AC. A V2L car runs its bidirectional on-board charger, which normally turns AC into DC while charging, in reverse as an inverter: power transistors switch tens of thousands of times a second to sculpt a sine wave, delivered through a V2L adapter in the charge port or a socket in the cabin.

ภาคกำลังของ OBC แบบสองทิศทางทั่วไปมี 2 ขั้น: (1) DC-DC แบบแยกทางไฟฟ้า (เช่น Dual Active Bridge หรือ CLLC resonant) ปรับแรงดันแพ็ก 300–800 V ลงเป็นบัส DC ภายใน และ (2) อินเวอร์เตอร์ H-bridge/totem-pole ที่สร้าง AC ด้วย PWM แบบ sine-triangle จากนั้นตัวกรอง LC ตัดฮาร์มอนิกความถี่สวิตช์ออก เหลือไซน์ 50 Hz ในโหมด V2L อินเวอร์เตอร์ทำงานแบบ grid-forming (กำหนดแรงดันและความถี่เอง) ต่างจากโหมดชาร์จที่ตามกริด ขีดจำกัดกำลังมาจากพิกัดของ OBC สาย และหัวแปลง (เช่น 16 A × 230 V ≈ 3.6 kW)A typical bidirectional OBC has two power stages: (1) an isolated DC-DC stage (dual active bridge or CLLC resonant) that converts the 300–800 V pack to an internal DC bus, and (2) an H-bridge or totem-pole inverter producing AC by sine-triangle PWM, after which an LC filter removes switching harmonics to leave a 50 Hz sine. In V2L mode the inverter is grid-forming (it sets voltage and frequency itself), unlike charging, where it follows the grid. Power is capped by the OBC, cabling and adapter ratings (e.g. 16 A × 230 V ≈ 3.6 kW).

จ่ายไฟจากรถ: เลือกเครื่องใช้ไฟฟ้าแล้วดูว่าใช้ได้นานแค่ไหนPower from your car: pick appliances and see how long it lasts
กำลังไฟของเครื่องใช้ไฟฟ้าเป็นค่าทั่วไป ควรดูฉลากของเครื่องจริง ประสิทธิภาพอินเวอร์เตอร์สมมติ 90% และรถใช้ไฟเองระหว่างจ่าย V2L ราว 150 W (สมมติ) มอเตอร์อย่างตู้เย็นและแอร์กินไฟกระชากตอนสตาร์ทสูงกว่าค่าปกติหลายเท่าAppliance wattages are typical; check the label on yours. Inverter efficiency assumed 90%, plus about 150 W used by the car itself while supplying V2L (assumed). Motors such as fridges and air-conditioners draw a multiple of their running power for a moment at start-up.

ผลต่อแบตแทบไม่มี: ใช้ไฟ 5 kWh จากแบต 75 kWh เท่ากับแค่ 0.07 รอบเต็ม เทียบได้กับขับรถราว 30 กม. สิ่งเดียวที่ควรตั้งไว้คือ ขีดจำกัดการคายประจุ (รถส่วนใหญ่ตั้งได้ เช่นหยุดจ่ายที่ 20–30%) เพื่อเหลือไฟพอขับไปชาร์จThe effect on the battery is negligible: drawing 5 kWh from a 75 kWh pack is just 0.07 of a full cycle, about the same as driving 30 km. The one setting that matters is the discharge limit (most cars let you stop at, say, 20–30%) so you still have enough to drive to a charger.

อินเวอร์เตอร์สร้างคลื่นไซน์จากการเปิดปิดสวิตช์ (Sine-triangle PWM)How an inverter builds a sine from switching (sine-triangle PWM)
ความถี่สวิตช์จริงของอินเวอร์เตอร์ในรถสูงหลายหมื่นเฮิรตซ์ ภาพนี้ใช้ความถี่ต่ำกว่ามากเพื่อให้มองเห็นพัลส์ ตัวกรอง LC จำลองแบบอันดับหนึ่งอย่างง่ายReal automotive inverters switch at tens of kilohertz; this uses a far lower carrier so you can see the pulses. The LC filter is a simple first-order approximation.

รถรุ่นไหนจ่ายได้เท่าไรHow much each car can supply

ตัวเลขข้างล่างเป็นกำลัง V2L สูงสุดตามสเปกที่ประกาศในตลาดนิวซีแลนด์ (EVDB) ซึ่งใช้หัวและไฟ 230 V ใกล้เคียงไทย รุ่นย่อยและตลาดอาจต่างกัน ควรเช็กกับตัวแทนจำหน่ายในไทยBelow are maximum V2L ratings published for the New Zealand market (EVDB), which uses 230 V like Thailand. Trims and markets can differ; confirm with your Thai dealer. [23]

รุ่นModelV2L สูงสุดMax V2Lพอใช้กับEnough for
BYD Atto 3 · MG4 · MG ZS EV2.2–2.4 kWหม้อหุงข้าว + ตู้เย็น + ไฟ + พัดลมRice cooker + fridge + lights + fans
BYD Seal3.0 kWเพิ่มไมโครเวฟหรือกาต้มน้ำได้ทีละอย่างAdd a microwave or kettle, one at a time
BYD Dolphin · Sealion 7 · Atto 2 · Xpeng G6 · Zeekr X/7X · Tesla Model Y L · GAC Aion V3.3 kWแอร์อินเวอร์เตอร์ 9,000–12,000 BTU ได้A 9,000–12,000 BTU inverter A/C
Hyundai Ioniq 5/6 · Kia EV3/EV6/EV9 · MG S5 EV3.6 kWเกือบทั้งบ้านขนาดเล็ก (ใช้ทีละไม่กี่อย่าง)Most of a small home, a few loads at a time
GWM Ora (5, GT, Lux)6.0 kWเครื่องมือช่าง เตาแม่เหล็กไฟฟ้า + แอร์Power tools, induction hob + A/C
Denza D9 · MG IM66.6 kWใกล้เคียงไฟบ้านเฟสเดียวขนาดเล็กClose to a small single-phase home supply
Toyota bZ4X1.5 kWเครื่องใช้เล็กๆSmall appliances
Tesla Model 3/Y รุ่นทั่วไปTesla Model 3/Y (most trims)–ไม่มี V2L (มีเต้ารับ 12 V และโหมด Camp)No V2L (12 V outlets and Camp Mode only)

V2L, V2H, V2G ต่างกันอย่างไรV2L vs V2H vs V2G

V2LV2HV2G
จ่ายไฟให้Suppliesเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบตรงAppliances plugged in directlyระบบไฟทั้งบ้านThe whole home's wiringระบบไฟของการไฟฟ้าThe utility grid
อุปกรณ์ที่ต้องมีEquipmentหัวแปลง V2L หรือเต้ารับในรถV2L adapter or cabin socketเครื่องชาร์จสองทิศทาง + สวิตช์ตัดแยกจากกริดBidirectional charger + grid-isolation transfer switchเครื่องชาร์จสองทิศทางที่ได้รับอนุญาตเชื่อมกริด + มิเตอร์Grid-approved bidirectional charger + metering
ใช้ทำอะไรUseไฟดับ แคมป์ปิ้ง งานนอกสถานที่Outages, camping, work sitesสำรองไฟบ้าน ใช้ไฟถูกตอนกลางคืนมาใช้ตอนแพงHome backup, shifting cheap night power to peak hoursช่วยรักษาเสถียรภาพกริด ขายไฟGrid support, selling power
มาตรฐานที่เกี่ยวข้องStandardsเฉพาะผู้ผลิตMaker-specificCHAdeMO (DC), ISO 15118-20ISO 15118-20, IEEE 1547 / ข้อกำหนดการเชื่อมต่อของการไฟฟ้าutility interconnection rules

ห้ามทำเด็ดขาดNever do this

อย่าทำสายที่มีปลั๊กตัวผู้สองหัวเพื่อเสียบ V2L เข้าเต้ารับในบ้านเพื่อจ่ายไฟทั้งบ้าน ไฟจะย้อนเข้าสายของการไฟฟ้าได้ (backfeed) ซึ่งอาจทำให้ช่างที่ซ่อมสายไฟถูกไฟดูดเสียชีวิต และขาปลั๊กที่ยื่นออกมามีไฟเปลือย การจ่ายไฟเข้าระบบบ้านต้องผ่านสวิตช์สลับแหล่งจ่าย (transfer switch) ที่ตัดบ้านออกจากกริดก่อนเสมอ ติดตั้งโดยช่างไฟที่มีใบอนุญาต และควรปรึกษาการไฟฟ้านครหลวง/ส่วนภูมิภาคNever make a double-male cable to push V2L into a wall socket to power the house. Power can flow back into the utility's lines (backfeed) and electrocute line workers, and the exposed plug pins are live. Feeding a home must go through a transfer switch that isolates it from the grid first, installed by a licensed electrician, ideally after consulting MEA/PEA.

สรุปบทนี้Chapter summary

  • V2L = รถเป็นพาวเวอร์แบงก์ 230 V ขนาดมหึมา ส่วนใหญ่จ่าย 2.2–3.6 kW บางรุ่นถึง 6.6 kWV2L turns the car into a giant 230 V power bank, mostly 2.2–3.6 kW, some up to 6.6 kW.
  • ผลต่อแบตเล็กมาก ตั้งขีดจำกัดการคายประจุไว้ให้เหลือพอขับThe battery barely notices; set a discharge limit so you can still drive.
  • จ่ายเข้าบ้านทั้งหลังต้องมีอุปกรณ์และการติดตั้งที่ถูกต้องเท่านั้นPowering a whole home needs proper equipment and installation, nothing improvised.